Showing posts with label Current Events. Show all posts
Showing posts with label Current Events. Show all posts
Sunday, October 2, 2011
Wednesday, September 14, 2011
ਵਰਚੁਅਲ ਵਰਲਡ ਦਾ ਨਕਲੀ ਜਗਤ
ਸੁਪਰਹਾਇਵੇ , ਇੰਟਰਨੇਟ , ਹਾਇਪਰ ਰਿਅਲਿਟੀ , ਵਰਚੁਅਲ ਵਰਲਡ ਆਦਿ ਪੈੜ ਸਾਡੇ ਦੈਨਿਕ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ । ਬੌਦਰਿਲਾਰਦਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੀਇਲ ਤੋਂ ਹਾਈਪਰਰੀਇਲ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਤੱਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਿਥਿਆਭਾਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਜਿਸ ਵਰਚੁਅਲ ਵਰਲਡ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਇਹ ਮਿਥਿਆਭਾਸ ਹੈ । ਵਰਚੁਅਲ ਵਰਲਡ ਨੇ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਨਾਟਕੀ ਢ਼ੰਗ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਮਰੀਕੀ ਜਨਤਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਬਦਲਾਉ ਆ ਜਾਵੇਗਾ । ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ । ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜਨਤਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ । ਜੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਬੇਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਦੀ ਹੈ । ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਦੀ ਹੈ । ਸਾਰਾ ਸਮਾਜ ਰਾਜ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਜੀ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ , ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਧ – ਪੂਰਬ , ਏਸ਼ਿਆ , ਅਫਰੀਕਾ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਭੈੜੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਜੀਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ।
ਸੂਚਨਾ ਸੁਪਰਹਾਇਵੇ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ । ਸਗੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਇੰਟਰਨੇਟ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ । ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਹਾਇਵੇ ਇੱਕ ਰੂਪਕ ਹੈ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੀਵਰਗਾਮੀ ਸਪੀਡ , ਮੋਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡਾਇਰੇਕਸ਼ਨ ਸੰਭਵ ਹੈ । ਇੱਕ ਮਰਤਬਾ ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਥ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਡਰਾਇਵਰ / ਦਰਸ਼ਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਇਮੇਜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਤੱਦ ਸਾਡੇ ਸਹਿਜ ਮੋਸ਼ਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਹਨ । ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇਮੇਜਾਂ ਦਾ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਕਰਦੇ ਹਾਂ , ਵਾਸਤਵ ਜਗਤ ਦਾ ਨਹੀਂ ।
ਸਾਇਬਰਸਪੇਸ ਮਿਥਿਆਭਾਸ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ , ਉਹ ਸਕਰੀਨ ਦੇ ਪਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਵਾਸਤਵ ਜਗਤ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਦਰਭ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ । ਸਭ ਕੁੱਝ ਅਵਾਸਤਵਿਕ , ਕਾਲਪਨਿਕ , ਇਮੇਜਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਗਹਿਰਾਈ ਰਹਿਤ ਸਤ੍ਹਾ ਹੈ । ਬੌਦਰਿਲਾਰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯਥਾਰਥ ਦਾ ਸੈਟੇਲਾਇਜੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਹਾਈਪਰ ਰਿਅਲਿਟੀ ਦੀ ਤੇਜ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਲਾਇਨ ਕਰਕੇ ਉਪਲੱਬਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰੂਪਕ ਅਤੇ ਇਮੇਜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਖੇਲ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਰੂਪਕ ਦਾ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ । ਸਗੋਂ ਮਿਥਿਆਭਾਸ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਮਣਾ ਲਈ ਤਰ੍ਹਾਂ - ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪਕਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਹਾਈਪਰ ਰਿਅਲਿਟੀ ਦੇ ਰੂਪਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇਮੇਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵਿਚਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਪਾਲ ਵਿਰਲਯੋ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਟੇਲੀਕਮਿਉਨਿਕੇਸ਼ਨ ਆਖਰੀ ਵਾਹਨ ਹੈ , ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੋਪੋਲਾਜਿਕਲ ਸਬੰਧੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । ਮੋਸ਼ਨ , ਸਪੀਡ , ਅਤੇ ਸੈਰ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਅਰਥ ਖੋਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਥਿਆਭਾਸ ਤੋਂ ਅਰਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਆਭਾਸੀ ਜਗਤ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਗਤੀਮਾਨ ਜਗਤ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਵਾਸਤਵ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਗਤੀਮਾਨ ( ਕਾਈਨੇਟਿਕ ) ਊਰਜਾ ਜਨਮ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ । ਸਾਇਬਰ ਟਰੇਵਲ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਅਸੀਂ ਜਿਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਮਣ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਰੂਪਕਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ , ਇਹ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਕਰੀਨ ਦੇ ਪਰੇ ਹੈ । ਅੱਜ ਗਲੋਬ ਦਾ ਅਰਥ ਸੰਸਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ । ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਵਰਲਡ ਮਾਤਰ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ । ਜੇਕਰ ਇਸ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਮੀਡਿਆ ਇਮੇਜਾਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੇਟ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਾਵਾਂਗੇ ਕਿ ਸਾਇਬਰਮੇਟਿਕ ਵਰਲਡ ਦੇ ਸਪੇਸ ਦੀਆਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਦਲੀਲਾਂ ਹਨ ਉਹ ਜਗਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ । ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਜਗਤ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ , ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ , ਜੋ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਸੀ , ਤੁਰਤ ਉਪਲਬਧ ਸੀ ।
ਟੈਕਨੋਲਾਜੀ ਦਾ ਇਹ ਕਾਰਜ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਦੂਰੀਆਂ ਘੱਟ ਕਰੇ । ਪਰ ਇਸਨੇ ਤਾਂ ਦੂਰੀ ਦੀ ਅਵਧਾਰਣਾ ਨੂੰ ਹੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । ਇਸਨੇ ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਟਾਇਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । ਅੱਜ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ਾ ਦਾ ਖਾਸ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਤੋਂ ਅਗਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ।
ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਆਕਾਸ਼ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਹਾਂ । ਸਾਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜਾਕੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ - ਬੈਠੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ । ਇਸ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਇੰਟਰਨੇਟ ਨੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸਰਵ ਉਚ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ । ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੂਰੀ , ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਜੁਦਾਈ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਤਮਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ । ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਖਿਲਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਗੁਜਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਦੂਰੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ , ਜਿਸਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ।
ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਕਰੀਨ ਆਭਾਸੀ ਹੈ । ਇਸਨੂੰ ਭਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ । ਇਸਦਾ ਉਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ । ਤੁਸੀਂ ਇਸਵਿੱਚ ਮੀਡਿਆ ਦੇ ਜਰਿਏ ਸਰਕੁਲੇਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ । ਵਾਸਤਵ ਦੂਰੀ ਦਾ ਵਿਸਫੋਟ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਣਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸਾਡੀਆਂ ਚੁਨੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ । ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਦੂਰੀ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸਗੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਆਭਾਸੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ।
ਆਭਾਸੀ ਸੰਸਾਰ ਵਾਸਤਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ । ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੰਦਰਭਾਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਬਨਾਉਟੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੈ । ਸੰਕੇਤਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਓਥੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਬਰਾਬਰ ਹਨ । ਇੱਥੇ ਸਭ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਚੀਜਾਂ , ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਹਨ । ਇੱਥੇ ਨਕਲ ਜਾਂ ਪੁਨਰਾਵ੍ਰੱਤੀ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉੱਠਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਪੈਰੋਡੀ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਠਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਮਾਡਲਾਂ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਮਾਡਲ ਮਿਲੇਗਾ । ਇਹ ਆਭਾਸੀ ਮਾਡਲ ਹੈ ।
-ਜਗਦੀਸ਼ਵਰ ਚਤੁਰਵੇਦੀ
Monday, March 7, 2011
ਪੰਜਾਬ ਸਿਆਸਤ ਅਤੇ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਵਰਤਾਰਾ-ਸ਼ਮੀਲ
(ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਾਮੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਸ਼ਮੀਲ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਤੇ ਦਿਨ ਬਦਿਨ ਪ੍ਰਪੱਕ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ.ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਉਹਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਮਲੋਮੱਲੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ. ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਤਾਜਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ. ਮੂਲ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਹੈ. ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰਖਦਿਆਂ ਇਹਦਾ ਕੰਮ ਚਲਾਊ ਅਨੁਵਾਦ ਪੇਸ਼ ਹੈ.ਸ਼ਾਇਦ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੇ ਰੌਚਿਕ ਬਹਿਸ ਚੱਲ ਪਏ. ਅਸੀਂ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਲੋਕਰਾਜੀ ਰਵਾਇਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਸਾਰੂ ਬਹਿਸ ਦਾ ਬੜਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਹਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.)
ਕੀ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਉ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਠੱਗੀ …..?
ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ , ਇੱਕ ਲਤੀਫ਼ ਅਤੇ ਮੰਜਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਵਿਕਲਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਰੇਗਾ . ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਏਨੇ ਅੱਛੇ ਬੰਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸਫਲ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਹੋਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ .
ਉਸਦੇ ਅਚਾਨਕ ਉਭਾਰ ਨੇ ਕਈ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਮੁੱਦੇ ਉਠਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਤੱਤਕਾਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ .
ਚਲੋ ਆਪਾਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਸ ਵਿਸਫੋਟ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੇ ਵਾਪਸ ਚਲੀਏ ਜਿਸ ਨੇ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਮੰਚ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਬਠਾਇਆ ਹੈ . ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹੈ “ਨਿਰਾਸ਼ਾ” . ਸਾਰੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਵਿਕਲਪ ਅਜਮਾ ਤੇ ਪਰਖ ਲਏ ਗਏ ਸਨ . ਉਹ ਸਭ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਸੀ . ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਦੁਸ਼ਚਕਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਢਣ ਦੀ ਆਸ ਬੰਨਾਉਂਦਾ . ਇਸ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨੇ ਸਾਡੇ ਸਮੂਹਕ ਮਨ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਜਕੜ ਲਿਆ ਸੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਭ ਸਨਕੀ ਬਣ ਗਏ . ਸਾਨੂੰ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ . ਅਸੀਂ ਸਮਝਣ ਲਗ ਪਏ ਸਾਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੀ ਹਨ .
ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਾਂ ਪਿਛੋਕੜ ਤੇ ਇੱਕ ਝਾਤ ਮਾਰ ਲਈਏ :
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਇੱਕ ਖ਼ੁਰਾਂਟ ,ਰਾਜਨੀਤਕ ਦਿੱਗਜ ਹਨ . ਕਈ ਚੰਗੇ ਮਾਨਵੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਜਗੀਰੂ ਤਰਜ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ / ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ / ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਤਰਜਮਾਨ ਹਨ . ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ , ਉਹ ਸਾਡਾ ਅਤੀਤ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਡੇ ਵਰਤਮਾਨ ਨੂੰ ਮੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ . ਉਹਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਮੁਹਾਵਰਾ ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਹਕੀਕਤਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ
ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲਾ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਹਨ . ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ , ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਇੱਕ ਮਾਤਰ ਵਿਕਲਪ ਹਨ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਮੰਜੇ ਹੋਏ , ਆਧੁਨਿਕ , ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ , ਨਿਰਣੇ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਅਤੇ ਧੱਕੜ ਹਨ . ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਮੂੰਹਫੱਟ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਦੀ ਅਤੇ ਅਤਿ ਸਵੈ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲੇ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ . ਇਹਦੇ ਉਲਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਬਹੁਤ ਉਲਝਿਆ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ . ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਰਥਕ ਦਿਵਾਲੀਏਪਨ ਦੀ ਕਗਾਰ ਤੇ ਪੁੱਜੇ ਪ੍ਰਾਂਤ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਮੀਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ . ਉਹ ਅਸਫਲ ਰਹੇ . ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਭਚਿੰਤਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ ਕੀਤਾ . ਉਹ ਆਪਣੇ ‘ਸ਼ਖਸੀ ਵਿਗਾੜਾਂ’ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਨਾ ਪਾ ਸਕੇ . ਆਪਣਾ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਦਲੇ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਤੁਖਣਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਖਰਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ . ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਪਰਸਤੀ ਹੇਠ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀ ਮਾਫੀਆ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਖੂਬ ਪ੍ਰਫੁਲਿਤ ਹੋਏ . ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ /ਜਾਇਦਾਦ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ .
ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇੱਕ ਅਕਾਲੀ ਤੋੜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ . ਉਹ ਵੀ ਆਧੁਨਿਕ , ਧੱਕੜ , ਅਤੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਆਰਥਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਵਿਜ਼ਨ ਵੀ ਹੈ . ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਬਿਜਨੈਸਮੈਨ ਹਨ . ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਿਜਨੈਸ ਦੇ ਸੂਤਰ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ . ਉਹ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਵਜੋਂ ਜਿਆਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਘੱਟ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ . ਉਹ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ( ਬਾਦਲ ) ਦੇ ਸੀ ਈ ਓ ਹਨ . ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਪੂਲਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਾਮਜਦ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ . ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੱਕਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਜੋੜਤੋੜ ਅਤੇ ਹੇਰਫੇਰ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁੱਝ ਮੈਨੇਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ . ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕੇਬਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ,ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਚੈਨਲਾਂ ਤੇ ਮਨਾਪਲੀ ਬਣਾ ਲਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡਿਆ ਤੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਪੁਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ . ਅਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇ ਪੂਰਨ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ . ਟੀਵੀ ਚੈਨਲਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਬੋਲਬਾਲਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ . ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਦੇ ਮਾਲਕ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ . ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਫਲਸਫਾ ਇਸ ਸਿੱਧਾਂਤ ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ , ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਮਨਾਪਲੀ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ( ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ) .
ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਨ ,ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ. ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਪਾਰੀ ਦੇ ਬਾਅਦ , ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ . ਉਸਦੇ ਮੁੜ ਉਭਾਰ ਨੇ ਵੀ ਸਾਡੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਵਧਾਈਆਂ . ਲੇਕਿਨ ਇਹਨਾਂ ਉਮੀਦਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਬਹੁਤ ਸਾਫ਼ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ . ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਵਾਗਡੋਰ ਸੰਭਾਲ ਲੈਣਗੇ ਉਹ ਪੀ ਟੀ ਸੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਪੰਜਾਬ ਟੂਡੇ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦੇਣਗੇ , ਕੇਬਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਲਿਕਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦੇਣਗਾ , ਕੁੱਝ ਵੱਡੇ ਬਿਲਡਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰੀਅਲ ਏਸਟੇਟ ਪਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦੇਣਗੇ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਤਬਾਦਲਿਆਂ ਦਾ ਅਗਲਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ . ਇਹੀ ਕੁਝ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ .
ਅਮਰਿੰਦਰ ਅਤੇ ਸੁਖਬੀਰ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ . ਇਸੇ ਤਥ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਖੋ ਚੁੱਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ .
ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਰਥਾ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਜੋਖਮ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਾਂ . ਉਹ ਇਸਦੇ ਲਾਇਕ ਲੱਗਦੇ ਹਨ. ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਉਹ ਦਾਹਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ , ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦਾ ਕੰਮ ਖਰਾਬ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਕਿਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਖਾਰਿਜ ਕਰ ਦੇਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ . ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਕੇਵਲ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੈ ਪਰ ਕੋਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਵਿਕਲਪ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ . ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਜ਼ਾਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਿਆਨ , ਪਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ , ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਉਸ ਮੂਲ ਸਾਮਗਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਫਲ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਬਣ ਸਕਣ . ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਧੱਕੜ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਨਿਰਣਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪੇਂਡੂ ਸੰਸਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਬਿਖੜੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਰੜੀ ਮਿਹਨਤ ਵਾਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਨਹੀਂ ਹੈ . ਇਸ ਵਿਸ਼ਲੇਸਣ ਨੂੰ ਕਾਊਂਟਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ , ਪਰ ਕਾਫੀ ਮਾਨਾਖੇਜ਼ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ . ਅਸੀਂ ਇਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ . ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ , ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਉ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕਲਪਨਾ ਦੀਆਂ ਉਡਾਰੀਆਂ ਲਾਉਂਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਾਂ .
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਯੁਵਕਾਂ ਤੋਂ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਧਿਆਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ . ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਓਬਾਮਾ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਜਾ ਰਿਹਾ ਲੱਗਦੇ ਹਨ . ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸ਼ਾਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਅੰਤਰਿਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ , ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਨੇ ਇੰਟਰਨੇਟ ਜਰੀਏ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਓੜਕ ਇਸ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਉਲਥਾ ਲਿਆ ਸੀ . ਦਰਅਸਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਇੰਟਰਨੇਟ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਨੇ ਚਲਾਈ ਸੀ . ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਜ਼ਾ , ਭਾਵੁਕ ਅਤੇ ਈਮਾਨਦਾਰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਜੁਆਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ . ਇਹ ਗੱਲ ਕੋਈ ਚਮਤਕਾਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ .
ਹੁਕਮਰਾਨ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲੋਂ ਨਾਟਕੀ ਜੁਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਈ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਮਰਹੂਮ ਜਥੇਦਾਰ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੋਹੜਾ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਲਾਲਚ ਹੋ ਗਿਆ . ਪਰ ਇਹ ਤੁਲਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਨੁਕਸਦਾਰ ਸਿੱਟੇ ਕਢਣ ਵੱਲ ਤੋਰ ਸਕਦੀ ਹੈ . ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਦੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਨ . ਇਸ ਤਥ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕਿ ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਬਾਗ਼ੀ ਅਕਾਲੀ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ . ਜਦੋਂ ਜਥੇਦਾਰ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੋਹੜਾ ਨੇ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕੀਤੀ ਸੀ , ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਚੁਕੇ ਸਨ ਯਾਨੀ ਖੁਲੀ ਕਿਤਾਬ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਐਨ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਸਨ. ਇਸਦੇ ਵਿਪਰੀਤ , ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਤਾਜ਼ਾ ਹਵਾ ਦੇ ਬੁੱਲੇ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ( ਝੂਠੀਆਂ ਜਾਂ ਸੱਚੀਆਂ ) ਉਮੀਦਾਂ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ .
ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਚਾਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਭਰਪੂਰ ਸੰਕੇਤ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ :
*ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਅਜਿਹਾ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਯੁਵਕਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਮੁਦਾਏ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ . ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਾਸਪਦ ਹਸਤੀ ਸੀ . ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਧਰਮਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀ ਹਲਕਿਆਂ ਨੇ ਕਦੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ . ਲੇਕਿਨ ਫਿਰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਚਾਈ ਤੋਂ ਮੁਕਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਸੀ . ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਯੁਵਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ . ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਭਿੰਡਰਾਵਾਲਾ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਦੁਖਾਂਤਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ . ਵਿਚਾਰਧਾਰਿਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਸੀਂ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੀ ਭਿੰਡਰਾਵਾਲਾ ਨਾਲ ਤੁਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ. ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕੋਣ ਨਾਲ ਲੈਸ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਧਰਮਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤਿਬਧ ਨਜ਼ਰ ਆਂਦਾ ਹੈ . ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਲੋਬਲ ਆਧੁਨਿਕ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਾ ਰਹਿਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ . ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਯੁਵਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਸੁਫਨਾ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਪ੍ਰੇਰ ਸਕਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੇ ਹਨ . ਉਹ ਫੇਸਬੁਕ ਤੇ ਹਨ ,ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਕੈਂਪਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਮਾਨ ਹਨ . ਉਹ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅੰਦਰ ਯੁਵਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ .
* ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਾਲ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ , ਰਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬੌਧਿਕ , ਸਿੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੋਵੇ . ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਸਾਖ ਹੈ .
* ਭਾਰਤੀ ਮੱਧ ਵਰਗ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ . ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ , ਡਾ . ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਵਰਗੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਰਤੀ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਵਤੀਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਉ ਦੇ ਚਿਹਨਕ ਹਨ . ਲੇਕਿਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਇਹ ਬਦਲਾਉ ਦਾ ਚਿਹਨਕ ਬਣੇ . ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਨੇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਮੋਟ ਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੌਟਾਲਾਨੁਮਾ ਕਾਰਜ ਸ਼ੈਲੀ ਮੱਧ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਜਿਆਦਾ ਹੀ ਡਰਾਉਣੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ . ਲੇਕਿਨ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਆਪਣੀ ਹਾਲੀਆ ਬਗ਼ਾਵਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਆਗੂ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ . ਇੱਕ ਕੈਬਿਨੇਟ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਅਤੇ ਕੋਈ ਪੁਲਸੀ ਵਾਹਨਾ ਦੇ ਹੂਟਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਆਪ ਚਲਾ ਕੇ ਪਬਲਿਕ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਸਭਨੀਂ ਥਾਂਈ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ . ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲਗ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਸਨ ਜੋ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਨ ਆਏ.
* ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਪਹਿਲੂ ਪੇਂਡੂ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵੀਕਾਰ ਹੋਣਾ ਹੈ . ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਦੂਨ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਹੇ ਹਨ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਕਮਾਲ ਦੀ ਸੌਖ ਨਾਲ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ . ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਵਚਿਤਰ ਹੁੰਗਾਰਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਾਜਨੀਤਕ ਘਟਨਾਕਰਮ ਹੈ . ਪੇਂਡੂ ਜਨਤਾ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਜਲਾਵਤਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ .
* ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਹਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਭਿਜਾਤ ਵਰਗ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ . ਇਸ ਵਰਗ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕਰੂਪ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਕਠਿਨਾਈ ਰਹੀ ਹੈ . ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਅਪਣੱਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨਹੀਂ ਹਨ . ਦਰਅਸਲ ਇਹ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਾੜਾ ਹੈ . ਇਹ ਧਿਆਨਯੋਗ ਰੌਚਿਕ ਤਥ ਹੈ ਕਿ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਇਸ ਖੁਦ ਜਲਾਵਤਨ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ .
*ਅਜੋਕੇ ਗਲੋਬਲੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸੀ ਸਮੁਦਾਏ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਸਮਾਜਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ . ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਸੀ ਵੀ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਖਾਸੀ ਜਿਆਦਾ ਰੁਚੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ , ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਨਾਸਿਬ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ . ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਜਿਆਦਾ ਪਾਪੂਲਰ ਸੀ . ਪਰ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਹੀਰੋ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਬਿਨਾ ਸ਼ੱਕ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਸਾਨੂੰ ਅਜੇ ਇਹਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ .
ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਮਾਤਰ ਹਨ ਨਿਰਣੇ ਨਹੀਂ . ਸਿਰਫ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਨਿਰਣਾਇਕ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ . ਲੇਕਿਨ ਜਾਣਨ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਹ ਦਿਲਚਸਪ ਸੰਕੇਤ ਹਨ . ਅਸੀਂ ਸਭ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਬਦਲਾਉ ਦੇ ਗਵਾਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਝੂਠਾ ਲਾਰਾ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ . ਜਦੋਂ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਗੋ ਪੰਜਾਬ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤਸਵੀਰ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ .
ਸ਼ਮੀਲ
Friday, February 11, 2011
ਅਮਰੀਕਾ ਅੱਛਾ ਨਹੀਂ ; ਰੂਸ ਅੱਛਾ !
ਬੋਨੋਜੀਤ ਹੁਸੈਨ
(ਲੇਖਕ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਇਹ ਜਾਨਣ ਲਈ ਕਿ ਤਾਲਬਾਨ ਉਥੇ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਜੋਰ ਫੜਨ ਲਗੇ ਹਨ)
8 ਸਿਤੰਬਰ ਸਵੇਰੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਬਲ ਦੇ ਬਾਲਾ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਪੈ ਪਾਇਆ , ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਗੁਸੈਲ ਨਾਰੇ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ , ‘ਨਾਰਾ ਏ ਤਕਬੀਰ - ਅੱਲ੍ਹਾ – ਹੂ - ਅਕਬਰ .’ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਹਜਾਰ ਲੋਕ ਮਸਜਦ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸਨ ਜਮਾਂ . ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਆਲਸ ਨਾਲ ਭੀੜ ਵਿੱਚੀਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਸਾਂ , ਸਾਡਾ ਡਰਾਇਵਰ ਅਚਾਨਕ ਚੀਖਿਆ , ਅਮਰੀਕਾ ਅੱਛਾ ਨਹੀਂ , ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅੱਛਾ ਨਹੀਂ . ਰੂਸ ਅੱਛਾ ਹੈ , ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਅੱਛਾ ਹੈ . ਇਹ ਕੇਵਲ ਤੱਦ ਮੈਂਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਫਗਾਨੀ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਿਆ ਕਿ ਲੋਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 11 / 9 ਨੂੰ ਕੁਰਾਨ ਜਲਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸਜਦ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਕੱਤਰ ਹੋਏ ਸਨ .
ਗਰੇਨਜਬਿਲ ਫਲੋਰੀਡਾ ਵਿੱਚ ਡਵ ਵਰਲਡ ਆਉਟਰੀਚ ਸੇਂਟਰ ਦੇ ਪਾਦਰੀ ਜਾਨ ਟੇਰੀ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿਰਜਾ 11 ਸਿਤੰਬਰ ਨੂੰ ‘ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੁਰਾਨ ਜਲਾਓ ਦਿਨ’ ਮਨਾਏਗਾ . ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਤੋਂ ਕੁਰਾਨ ਸਾੜ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਰਾਜਗੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾ ਉਠਦੀ ਤਾਂ ਕਰੀਬ 30 ਅਨੁਆਈਆਂ ਵਾਲੇ ਇਸ ਅਗਿਆਤ ਪਾਦਰੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ‘ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੁਰਾਨ ਜਲਾਓ ਦਿਨ’ ਮਨਾ ਦੇਣਾ ਸੀ , ਜਿਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਣਾ ਸੀ.
ਲੇਕਿਨ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ . ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਦਰੀ ਜਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਟਾਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ , ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਵੀ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਤਰ ਆਏ ਸਨ . ਝੰਡੇ ਬੈਨਰ , ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੈਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ‘ਕਠਪੁਤਲੀ ਕਰਜਈ ਸਰਕਾਰ ਮੁਰਦਾਬਾਦ’, ‘ਅਮਰੀਕਾ ਮੁਰਦਾਬਾਦ’ ਦੇ ਨਾਰੇ ਲਾ ਰਹੇ ਸਨ.
ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕਰੀਬ 10 , 000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਰਾਜ ਭੀੜ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪੂਰਵੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਦਖਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਫੈਜਾਬਾਦ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ . ਨਰਾਜ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਨਾਟੋ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਨਾਟੋ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਮੋੜਵਾਂ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਾਇਰ ਖੋਲਿਆ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ. ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਲੱਗਭੱਗ 500 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅਫਗਾਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਧ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲੋਗਾਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੁੱਲ ਏ ਆਲਮ ਵਿੱਚ ਪਥਰਾਉ ਕੀਤਾ . ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਤੇ ਫਾਇਰ ਖੋਲਿਆ , ਦੋ ਜਣਿਆਂ ਦੀ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਚਾਰ ਜਣੇ ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ ਤੇ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ .
ਰਸ਼ੀਦ , ਡਰਾਇਵਰ
ਸਾਡਾ ਡਰਾਇਵਰ ਅਬਦੁਲ ਰਸ਼ੀਦ ਪੰਸੀਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਤਾਜਿਕ ਹੈ ਤੇ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨ ਜਰਨੈਲ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਾਇਕ , ਮਰਹੂਮ ਅਹਮਦ ਸ਼ਾਹ ਮਸੂਦ ਇਥੋਂ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ - , , . ਰਸ਼ੀਦ ਵੀ ਖੁਦ ਇੱਕ ਖ਼ੁਰਾਂਟ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨ ਹੈ ਜੋ ਜਿਸ ਨੇ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੰਦੂਕਾਂ ਲੈ ਕੇ 1979 ਵਿੱਚ ਹਮਲਾਵਰ ਰੂਸੀਆਂ ( ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘੀਆਂ ) ਵਿਰੁਧ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ . ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ( ਰੂਸ ) ਦੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ , ਉਹ ਕਾਬਲ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਬੇਸ਼ਕੀਮਤੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਗੁਲਬਦੀਨ ਹਿਕਮਤਯਾਰ ਦੀਆਂ ਧਾੜਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜਿਆ . ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਨਰਲ ਅਹਮਦ ਸ਼ਾਹ ਮਸੂਦ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਹਿਤ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜਿਆ ਅਤੇ 2001 ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪਤਨ ਤੱਕ ਇੱਕ ਵਫਾਦਾਰ ਮੁਜਾਹਿਦੀਨ ਫੌਜੀ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ .
ਹੁਣ ਅਬਦੁਲ ਰਸ਼ੀਦ 50 ਸਾਲ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਬਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਾਲਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ . ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਉਗਲਾਂ ਖੋਹ ਲਈਆਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਜਨੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਡ੍ਰਾਈਵ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਕੇਟ ਚਾਲਿਤ ਗਰਨੇਡ ਉਹਦੇ ਹਥ ਤੇ ਵਜਿਆ ਸੀ .
ਦੁਪਹਿਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੀਤ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਰਹੇ ਸਾਂ . ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀ ਮੁਜਾਹਰਾਕਾਰੀ ਭੀੜ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਅਬਦੁਲ ਰਸ਼ੀਦ ਨੇ ਇੱਕ ਗੀਤ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ , ‘ਅਮਰੀਕਾ ਅੱਛਾ ਨਹੀਂ , ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਹੀਂ ਅੱਛਾ, ਈਰਾਨ ਅੱਛਾ ਨਹੀਂ , ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨਹੀਂ ਅੱਛਾ - ਰੂਸ ਅੱਛਾ , ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਅੱਛਾ - ਅੱਛਾ , ਅੱਛਾ , ਅੱਛਾ ’ ਹੈ ਤੋਂ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ . ਮੈਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਭਾਂਪ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਿਰਗਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਸਾਡਾ ਸਾਥੀ ਚੋਖਾ ਨਰਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਉਤਸੁਕ ਵੀ . ਸਾਡੀਆਂ ਦੋਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਰਸ਼ੀਦ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ , “ ਤੂੰ 10 ਸਾਲ ਰੂਸ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਲੜਿਆ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ‘ਰੂਸ ਅੱਛਾ ਹੈ’ ? ”
ਰਸ਼ੀਦ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਚੁਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗ਼ੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ , “ ਮੈਂ ਰੂਸੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ . ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਢਦੇ . ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ , ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਗਰਿਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਤਾਉ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਸੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਜਤ ਕਰਦੇ ਸੀ .” ਥੋੜਾ ਰੁਕਣ ਦੇ ਬਾਅਦ , ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ , “ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਬੰਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁੱਟਦੇ .”
ਰਸ਼ੀਦ ਮੂਕ ਫਿਰ ਕੁੱਝ ਮਿੰਟ ਲਈ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਫਿਰ ਵਹਿਣ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆ , “ ਰੂਸੀ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕਾਫਿਲੇ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਦੇ ਸਨ .” ਹੁਣ , ਸਾਫ਼ ਹੈ , ਉਹ ਇੱਕ ਡਰਾਇਵਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਤਾਸ਼ਾ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਥ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ / ਨਾਟੋ ਕਾਫਿਲੇ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਗੁਜਰਦੇ ਹਨ , ਕੋਈ ਵਾਹਨ 50 ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰੀਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ , ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੂਰੀ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਖਾਣੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ . ਹੁਣ ਲੱਗਭੱਗ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮਿਆ ਉਹ ਬੁਦਬਦਾਇਆ , “ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਕਦੇ ਕੁਰਾਨ ਨਹੀਂ ਸਨ ਸਾੜਦੇ ; ਅਲ ਕਾਇਦਾ ਦਾ ਉਦੋਂ ਵਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਅਲ ਕਾਇਦਾ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਹੈ .”
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਜਵਾਬ ਲੱਭਣ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਸਾਂ ਕਿ ਤਾਲਬਾਨ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਜੋਰ ਫੜਨ ਲਗੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧੱਕੇ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ . ਹੁਣ ਉਹ ਬਦਖਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ ਹਨ , ਜਿਥੇ ਉਦੋਂ ਵੀ ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਬਜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹ ਮੱਚੀ ਹੋਈ ਸੀ . ਰਸ਼ੀਦ ਦੇ ਜਵਾਬ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਸੁਰਾਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ .
ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਚੰਗੇਰੇ ਸਾਲ ਸਰਫ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ? ਆਖਰ ਰੂਸੀ ਕੋਈ ਸੰਤ ਨਹੀਂ ਸਨ , ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਵੀ ਲੱਖਾਂ ਜਾਨਾਂ ਲੈ ਲਈਆਂ ਸਨ .
ਉਸ ਸ਼ਾਮ , ਮੈਂ ਪਾਝਵੋਕ ਅਫਗਾਨ ਸਮਾਚਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਡੇਨਮਾਰਕ ਕਾਰੋਖੇਲ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ , ਕਿ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦਾ ਮੁੜ ਉਭਾਰ ਕਿਉਂ ? ਉਹ ਮੁਸਕੁਰਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ , ਪਾਕਿਸਤਾਨ , ਈਰਾਨ , ‘ਆਤੰਕਵਾਦ ਦੇ ਖਿਲਾਫ’ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਹਤਾਹਤ ; ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮੂਰਖਤਾ ( ਘਮੰਡ ).
ਬਾਕੀ ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਸਮਝਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ ਹੈ .
ਪੋਸਟ ਸਕਰਿਪਟ : ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੁਰਾਨ ਜਲਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ 11 ਸਿਤੰਬਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸ਼ਸਤਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ.
ਬੋਨੋਜਿਤ ਹੁਸੈਨ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਯੋਲ ਦੀ ਸੰਗ ਕੋਨਗ ਹੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰੀਸਰਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ . ਸਯੋਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਹ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਜਦੂਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ , ਪਰਿਆਵਰਣ ਦੇ , ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀਕਰਣ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਾਮਾਜਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਭੱਗ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ .
Friday, October 8, 2010
ਅਯੁਧਿਆ ਮਸਲੇ ਤੇ ਫੈਸਲਾ : ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ - ਰੋਮੀਲਾ ਥਾਪਰ
ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਆਦੇਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਸ਼ਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਸਾਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਲੈ ਸਕਦਾ ਸੀ । ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਭੂਮੀ ਦੇ ਕਬਜੇ ਅਤੇ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਸਜਦ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ . ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ , ਇਸ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਪਹਿਚਾਣ ਦੇ ਮਸਲੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ ਪਰ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਵਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਆਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦਰਕਿਨਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ . ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ , ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਦੇਵ ਜਾਂ ਅਰਧ ਦੇਵ ਵਿਅਕਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਦੇ ਜਸਨ ਮਨਾਣ ਲਈ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ . ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਪੀਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਹੈ . ਅਜਿਹੇ ਦਾਹਵੇ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਗੈਰ - ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਨੂੰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ . ਹਿੰਦੁ ਦਿਲ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਕੀ ਇਹ ਇੱਕ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਤੇ ਕਬਜੇ ਦੇ ਦਾਹਵਿਆਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ? ਅਤੇ ਕੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਮਾਰਕ ਨੂੰ ਜਾਣ ਬੁੱਝਕੇ ਬਰਬਾਦ ਕਰਕੇ ਭੂਮੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ ?ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਦਾਹਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੰਦਿਰ ਸੀ ਜਿਨੂੰ ਮਸਜਦ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ - ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ .
ਪੁਰਾਤਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ( ਏ ਐੱਸ ਆਈ ) ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਰੀਡਿੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੋਰ ਪੁਰਾਤਤਵਵਿਦਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਸਹਮਤੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ । ਇਹ ਮਸਲਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮੁਹਾਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਵੱਡੀ ਅਸਹਿਮਤੀ ਸੀ , ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਰਾਏ ਦਾ , ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਾਮੂਲੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ , ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀ ਬਣਾਉਂਦਾ । ਇੱਕ ਜੱਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਹਿਲੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹਨ , ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਤਹਾਸ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਤਵ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਸੂਟ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀ ਸੀ ! ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਸਲਾ ਦਾਹਵਿਆਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕਤਾ ਦਾ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਹਜਾਰ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸੰਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹੈ ।
ਇੱਕ ਮਸਜਦ ਜੋ ਲੱਗਭੱਗ 500 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਡੀ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਗਵਾਈ ਦੇ ਆਗਰਹ ਤੇ ਇੱਕ ਭੀੜ ਨੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ । ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਸਾਰੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਜਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਚੰਡ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਕੰਮ ਦੀ , ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇਸ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ । ਮਸਜਦ ਦੇ ਮਲਬੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ - ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮਸਥਾਨ - ਇਸਦੇ ਗਰਭਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਮੰਦਿਰ ! ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਤਰਫ ਤਥਾਕਥਿਤ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਮੰਦਿਰ ਉਸਾਰੀ ਨੂੰ ਜਾਇਜ ਠਹਿਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ , ਉਥੇ ਦੁਸਰੀ ਤਰਫ ਮਸਜਦ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨਿੰਦਿਆ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਸ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਬਹੁਤ ਸੌਖੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੇਸ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ।
ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ।
ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਕਨੂੰਨ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਈਸਵਰ ਜਾਂ ਅੱਧ ਈਸਵਰ ਜਿਸਦੀ ਉਹ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਦੇ ਜਨਮਸਥਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਦਾਹਵਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਹੁਣ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਜਨਮਸਥਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਉਪਯੁਕਤ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਿਵਾਦ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇਗਾ . ਜਦੋਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਦ ਦੂਜੇ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ ਰੋਕੇਗੀ ? ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਦਲਣ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ੧੯੯੩ ਵਿੱਚ ਆਏ ਕਨੂੰਨ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ , ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਅਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ ।
ਜੋ ਇਤਹਾਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ , ਹੋਇਆ . ਉਹ ਹੁਣ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ . ਲੇਕਿਨ ਅਸੀ ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਸਨੂੰ ਸੰਪੂਰਣ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ . ਵਰਤਮਾਨ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਜਾਇਜ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਅਤੀਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ . ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ . ਅਸਲ ਮਾਅਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਲਹ ਉਦੋਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਨੂੰਨ ਸਿਰਫ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਬੂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ।
( ਰੋਮਿਲਾ ਥਾਪਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਪ੍ਰਮੰਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੈ )
Saturday, December 5, 2009
Xenophibic Punjabis versus rioting migrants
An eyewitness account of the happenings in Ludhiana on Friday, December 4 as migrants went on rampage and police assisted by locals retaliated with vengeance
We were told migrant labourers, pejoratively called Bhaiyas here, were rioting in the industrial area in Focal Point.
At around 11.30 we reached there.
A burnt car at the Dhandari flyover and some buses and trucks smouldering with dying out fire further up, stood out as burning testimonies of what had gone there earlier in the morning. Stones lay splattered all around.
It was supposed to be a curfew clamped there. But people roamed around openly wielding lathis, axes and swords. The migrants who were supposed to be the riotous mobs were on the other side of the railway track in the thickly populated Dhandari Khurd area.
The bhaiyas were in attacking mode and local populace was holding them up, we were told.
We soon learnt what was actually going on.
It was plain and simple xenophobia manifesting itself in its ugliest form.
It was started by migrant labourers but they didn’t know what they had bargained for.
Local youth from nearby areas, with police backing them up in background, unleashed a fury, repercussions of which would be felt for long time to come.
Cornered in the village, the unarmed labourers in substantial numbers, came from different sides to pelt stones. The policemen including the officers were the first ones to run. The armed locals withstood the onslaught and retaliated. They picked those they could lay their hands upon, raining blows and lathis mercilessly. Police took over after that. Continuing with the thrashing they dragged the bleeding labourers piling them up in their vehicles.
As the beating continued media was threatened openly not to shoot or click pictures. Media, incidentally, was more than obliging.
By evening the outnumbered and outmaneuvered migrants had retreated into background.
-Jatinder Preet
Subscribe to:
Posts (Atom)